Okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen STEM etkinliklerinin lise öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine etkisi

Abstract

Günümüzde eğitim alanında bireylerin 21. yüzyıl becerilerini geliştirmede birçok farklı yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bu yaklaşımlardan yaygın olarak kullanılanlardan biri ise STEM eğitim yaklaşımıdır. Bu araştırmanın amacı, okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen STEM etkinliklerinin lise öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine etkisini incelemektir. Araştırma nicel araştırma desenlerinden tek gruplu ön test-son test yarı deneysel desene uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamındaki eğitimler İstanbul STEM Eğitim Merkezinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Anadolu Lisesi ile Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde öğrenim gören 10. sınıf ve 11. sınıf düzeyinde toplam 67 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların seçimi basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre yapılmıştır. Araştırmada Çevik ve Şentürk (2019) tarafından geliştirilen Girişimcilik ve İnovasyon, Bilgi ve Teknoloji Okuryazarlığı Becerileri, Eleştirel Düşünme ve Problem Çözme Becerileri, Sosyal Sorumluluk ve Liderlik Becerileri, Kariyer Bilinci olmak üzere 5 boyuttan oluşan Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Beceri Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler normallik testi yapıldıktan sonra Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılarak analiz edilmiştir. Etki büyüklüğü için r (etki değeri) hesaplaması yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda okul dışı ortamlarda gerçekleştirilen STEM etkinliklerinin öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerini geliştirmede etkili olduğu, STEM etkinlikleri sonucunda öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerinin anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca okul dışı STEM etkinliklerinin öğrencilerin özellikle girişimcilik ve inovasyon becerileriyle bilgi ve teknoloji okuryazarlığı becerilerini geliştirmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada cinsiyet değişkeni açısından kız ve erkek öğrencilerin, okul türü değişkeni açısından ise Anadolu Lisesi ile Meslek ve Teknik Lisesi öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerinde eğitimler öncesinde ve sonrasında anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Bulgular doğrultusunda, lise öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerini geliştirmek için okul dışı STEM etkinliklerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.