Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmektir. Araştırma 2024-2025 eğitimöğretim döneminde uygulanmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye'de çeşitli devlet üniversitelerinde öğrenim gören Sosyal bilgiler öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 244 sosyal bilgiler öğretmen aday oluşturmuştur. Bu katılımcıların 170'i kadın, 74'ü erkektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama (survey) kullanılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının demografik bilgilerini belirlemek için Kişisel Bilgi Formu ve kültürel okuryazarlık düzeylerini belirlemek amacıyla da 16 maddeden oluşan beşli likert tipi "Kültürel Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler normallik varsayımını karşıladığı için analiz sürecinde parametrik testler kullanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda iki grup için Bağımsız Gruplar Ttesti, üç ve daha fazla grup için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) esas alınmıştır. Katılımcıların kültürel okuryazarlık düzeyleri: cinsiyet, sınıf düzeyi, not ortalaması, sosyo-ekonomik durum, burs alma durumu, ebeveyn öğrenim durumu ve lisans öncesi mezun oldukları okul durumları değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda; sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, sosyo-ekonomik durum, burs alma durumları, anne öğrenim düzeyleri ve mezun oldukları okul türü değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. IV Not ortalamaları değişkeninde ise not ortalaması arttıkça kültürel yeterlik düzeylerinin de arttığı tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının baba öğrenim düzeyleri bağlamında ölçeğin genel puanları ile kültürel yeterlilik alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.The aim of this research is to examine the cultural literacy levels of social studies teacher candidates according to various variables. The research was implemented in the 2024-2025 academic year. The population of the research consists of social studies teacher candidates studying at various state universities in Turkey. The sample of the research consisted of 244 social studies teacher candidates. 170 of these participants are women and 74 are men. Survey, one of the quantitative research methods, was used in the research. In the research, a Personal Information Form was used to determine the demographic information of social studies teacher candidates and a five-point Likert type "Cultural Literacy Scale" consisting of 16 items was used to determine their cultural literacy levels. The data obtained within the scope of the research were analyzed using the SPSS 25 program. Since the data met the assumption of normality, parametric tests were used in the analysis process. Comparisons between groups were based on Independent Groups T-test for two groups and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) for three or more groups. The cultural literacy levels of the participants were analyzed according to the variables: gender, class level, grade point average, socio-economic status, scholarship status, parental education level and the school they graduated from before undergraduate studies. As a result of the data obtained; It has been determined that the cultural literacy levels of social studies teacher candidates are generally high. Within the scope of the research, it was found that the cultural literacy levels of teacher candidates did not show a significant difference according to the variables of gender, class level, socio-economic VI status, scholarship status, mother's education level and the type of school they graduated from. In the grade point average variable, it was determined that as the grade point average increased, cultural competence levels also increased. It was found that there were significant differences in the general scores of the scale and the cultural competence sub-dimensions in the context of social studies teacher candidates' father's education levels.