KRİSHNAMURTİ’NİN EĞİTİM FELSEFESİNDE ABDÜKSİYON - Durhan, Gülümser (Mersin University, 2026)
Bu çalışma, Jiddu Krishnamurti’nin eğitim felsefesini Charles S. Peirce’in geliştirdiği abdüktif akıl yürütme modeliyle ilişkilendirmeyi amaçlamaktadır. Hint düşünür Krishnamurti, eğitimi yalnızca bilgi aktarımına indirgemek yerine, öğrenciyi zihinsel kalıplardan ve otoriter doğrulardan özgürleştiren bir farkındalık süreci olarak görmektedir. Ona göre eğitim, bireyin sorgulama yetisini geliştirmesi, belirsizlikle yaşayabilmesi ve sürekli gözlem halinde bulunmasıyla anlam kazanmaktadır. Peirce’in abdüksiyon kavramı ise gözlemlenen olgulara yönelik en iyi açıklamayı üretme sürecini ifade etmekte; özellikle, yaratıcı düşünce ve hipotez geliştirme boyutuyla öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, Krishnamurti’nin eğitime dair “dogmalardan bağımsız, daima sorgulayan zihin” anlayışı, abdüktif akıl yürütmenin sunduğu açıklayıcı ve olasılık temelli düşünme biçimiyle dikkate değer bir paralellik göstermektedir. Bu minvalde çalışmamızda, Krishnamurti’nin eğitim vizyonu ile abdüktif mantığın ortak paydaları ele alınmakta; eğitim ortamında öğrencilerin özgürleşmiş ve yaratıcı bir düşünme biçimi geliştirmelerine nasıl katkı sağlayabileceği tartışılmaktadır. Nihayetinde, abdüksiyon ile Krishnamurti’nin eğitim anlayışı birlikte ele alındığında, kesinlik arayışını aşan; sorgulamaya dayalı ve özgürleştirici bir pedagojik modelin mümkün olduğu ileri sürülmektedir.
ABDUCTION IN KRISHNAMURTI’S PHILOSOPHY OF EDUCATION
Keywords: Eğitim Felsefesi; Abdüktif Akıl Yürütme; Yaratıcı Düşünme; Krishnamurti; Peirce.