Jose Ortega y Gasset'in felsefi antropolojisinde tarihsellik ve insan - Akcan, Halime (Muş Alparslan Üniversitesi, 2023)
Jose Ortega y Gasset, 20. yüzyılın İspanyol filozoflarından biri olarak bilinmektedir. Felsefi anıtı olarak tanımladığı "insan" kavramının onun felsefesinde önemli bir yeri vardır. İnsan, onun için tarihsel bir varlıktır ve bu bakımdan o, insanın geçmişiyle bağlantılı olarak anlaşılması gerektiğine inanmaktadır. Tarihsel bir varlık olması sebebiyle insanın geçmişi, onun bugünkü düşüncelerini ve eylemlerini etkilemektedir. Bu nedenle, insanı anlamak için onun tarihsel bağlamını anlamak gerekir. Ortega'nın felsefesi, insanın tarihsel bir varlık olarak anlaşılmasının yanı sıra, insanın düşünceleri ve eylemlerinin zaman içinde değişebildiğini de vurgulamaktadır. Bu durumda, insanın geçmişteki düşüncelerine bakmak suretiyle günümüzdeki düşünceleri anlaşılmaya çalışılır. İnsanın geçmişini tarihsel koşulları belirlemektedir. Dolayısıyla, insan doğası ile tarihsel koşulları arasında yadsınamaz bir ilişki bulunmaktadır. Bir başka ifadeyle, insan doğası, insanın yaşadığı toplumun koşullarına göre değişmektedir. İnsanı anlamak, tarihselliği içinde onun koşullarını dikkate almak demektir. Bu nedenle, bu çalışmanın ana gayesi, tarihsel koşulların insan üzerindeki etkisi sorunu ile insanı tarihselliği içinde anlama çabasını Ortega felsefesi açısından ortaya koymaktır.

Jose Ortega y Gasset is known as one of the Spanish philosophers of the 20th century. The concept of "human" which he refers to as his philosophical monument, has an important place in his philosophy. Human is a historical being for him and in this respect he believes that man should be understood in relation to his past. As a historical being, the past of human influences his/her present thoughts and actions. Therefore, in order to understand human, it is necessary to understand his historical context. Ortega y Gasset's philosophy, in addition to understanding human as a historical being, also emphasizes that human's thoughts and actions can change over time. In this case, it is tried to understand the future thoughts of human beings by looking at their past thoughts. The past of human is determined by historical conditions. Therefore, there is an undeniable relationship between human nature and historical conditions. In other words, human nature changes according to the conditions of the society in which people live. To understand human means to consider his conditions in their historicity. For this reason, the main purpose of this study is to reveal the problem of the effect of historical conditions on human beings and the effort to understand humans in their historicity in terms of Ortega's philosophy.
Historicity and human in Jose Ortega y Gasset's philosophical anthropology
Keywords: Felsefe; Philosophy