TARTIŞMA VE HAKİKAT: J. S. MİLL’DE EPİSTEMİK DEMOKRASİ - Durhan, Gülümser (My University, 2025)
Epistemik demokrasi, demokrasinin kolektif bilgi üretimi açısından en iyi yönetim biçimi olduğunu savunan bir anlayıştır. Oysa geleneksel yaklaşım, demokrasiyi hakikatle ilişkilendirmenin onun doğasındaki çoğulculuk, çatışma ve rekabetle çeliştiğini ileri sürmektedir. Fakat John Stuart Mill gibi epistemik demokratlar sayesinde hakikat; tartışmayı, çoğulculuğu ve muhalefeti tasdik eden demokratik süreçlerle uyumlu biçimde yeniden düşünülmeye başlanmıştır. Mill, hakikati özgür ve çatışan tartışmalardan ortaya çıkan; bilgi, tartışma ve demokrasiyi bütünleştiren alternatif bir epistemolojik model sunmaktadır. Buradaki düşünce, toplumsal ve siyasal meselelerde inkişaf eden, zamanla oluşan ve fikir çatışmalarının sonucunda belirginleşen bir hakikat anlayışıdır. Nitekim bazı durumlarda hakikat iddiaları, politik olarak önemlidir ve demokratik tartışmaların nesnesi haline gelmelidir. Bu nedenle Mill’in perspektifinde hakikat, sabit ve değişmez bir veri değildir; tam aksine hakikat, müzakereler, çatışmalar ve tartışmalar sonucunda inşa edilen bir şeydir. Bu anlayış, Mill’in epistemik demokrasi anlayışı üzerine yapılan çalışmalarda netlik kazanmaz. Örneğin Ivan Cerovac’ın çalışmaları Mill’in çatışmalı fikir ortamını hakikatin oluşumunda merkezi bir koşul olarak değerlendirmesini sistematik olarak ele almaz. Bu çalışma ise, Mill’in hakikati zaman içinde gelişen bir süreç olarak gören yaklaşımını, çatışma, çoğulculuk ve demokratik müzakere temelinde yeniden analiz ederek, onun epistemik demokrasiye sunduğu katkının eleştirel yönünü ön plana çıkarmayı amaçlamaktadır. Böylece demokrasinin epistemik işlevlerinin (bilgi üretimi ya da episteme, doğruluk ve hakikat arayışı), onun temel özellikleri olan farklı görüşlerin rekabeti, fikir ayrılıkları ve çoğulcu tartışma ile nasıl bağdaştığı daha açık biçimde ortaya konacaktır.
Keywords: Siyasi Bilimler