KAPSAYICI BÜYÜME, FİNANSAL GELİŞME VE BEŞERİ SERMAYE İLİŞKİSİ: ASEAN-5 ÜLKELERİ - İşlek, Hüseyin; Gündal, Burçak (My University, 2025)
Çalışmanın amacı, ASEAN-5 ülkelerinde (Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland) 1991-2019 yılları arasında veriler ile kapsayıcı büyüme, finansal gelişme ve beşerî sermaye arasındaki nedensellik ilişkisini incelemektir. Çalışmada 1991-2019 yıllarına ait finansal gelişme endeksi, beşeri sermaye endeksi ve çalışan kişi başı GSYİH veriler kullanılmıştır. Buna bağlı olarak hem yatay-kesit bağımlılığı hem de eğim katsayılarının heterojen olduğu durumlar için geliştirilmiş Konya (2006) panel nedensellik testi kullanılmıştır. Panel nedensellik testine göre, ASEAN-5 ülkelerinde kapsayıcı büyüme, finansal gelişme ve beşerî sermaye arasında nedensellik ilişkisini göstermektedir. Beşeri sermaye ile kapsayıcı büyüme arasındaki nedensellik ilişkisine göre Endonezya finansal gelişmeden beşeri sermayeye doğru ve Filipinler’de ise beşeri sermayeden finansal gelişmeye doğru anlamlı nedensellik ilişkisi olmaz iken öteki tüm ilişkilerde nedensellik ilişkisinin anlamlı olduğu sonucuna varılmaktadır. Yalnızca Singapur için kapsayıcı büyüme ile beşerî sermaye arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi bulunamamıştır. Fakat diğer ülkelerde çift yönlü nedensellik ilişkisi anlamlı olmaktadır. Singapur’da beşeri sermayeyi oluşturan eğitim süresi ve eğitimin getirisi verileri ile kapsayıcı büyüme arasındaki ilişkiye bakıldığında başarılı eğitim politikalarına rağmen eğitim süresi ve eğitimin getirisi kapsayıcı büyüme üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir. Bu çalışma önemli bilimsel sonuçlar sağlamanın yanı sıra politika yapıcılara, araştırmacılara ve ilgili diğer paydaşlara somut öneriler sunmaktadır. Singapur’da politika yapıcılar eğitim kalitesinin artırılması, işgücü piyasasının ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikli işgücünün oluşturulması, beşeri sermayenin gelirlerini artıracak iyileştirmenin yapılmasını üstlenerek beşeri sermayenin kapsayıcı büyüme üzerinde olumlu etki oluşturmasına yol açabilirler.
Keywords: İşletme; İktisat