Kültür/ Doğa Dikotomisinin Eleştirisi: Gözleri Tanrı’yı Seyrediyordu Romanında Joe ve Janie Starks - Güngör, Pınar Süt (My University, 2025)
Ekoeleştiri, yirminci yüzyılın sonlarında ortaya çıkan, edebiyat ve kültürün ekolojik ve çevresel kaygılarla ilişki kurma biçimlerini inceleyen bir edebiyat eleştirisi türüdür. Ekoeleştiride kültür/doğa ikilemi, insan kültürü ve doğal dünyanın tarihsel olarak ayrı ve farklı varlıklar olarak kavramsallaştırılma biçimine atıfta bulunan çok yönlü ve karmaşık kavramlardan biridir. Bu ikiliğin hiyerarşik görünümü, yani kültürün doğadan üstün tutulması, doğanın öncelikle insan kullanımı için var olduğunu öne süren insan istisnacılığı kavramını öne çıkarmaktadır. Bu bilgiler ışığında, bu çalışmanın temel amacı Zora Neale Hurston'ın Gözleri Tanrı'yı Seyrediyordu romanındaki kültür/doğa ikilemi temsillerini analiz etmektir. Bu araştırmada, Hurston’ın romandaki kültür/doğa ikilemini nasıl tasvir ettiğini ve bunun romandaki kimlik, özerklik ve kendini keşfetme temalarına yönelik çıkarımlarını incelemek için nitel içerik analizi kullanılacaktır. 1937 yılında yayımlanan bu roman, 20. yüzyılın başlarında Afro- Amerikan yaşamının özünü yakalamakta, toplumsal beklentilere ve güç dinamiklerine rağmen kendi yerini bulmaya çalışan başkahramanı Janie Crawford'un kendini keşfetme mücadelesini ele almaktadır. Hurston, roman boyunca kültür/doğa ikiliğini pekiştirmek için birçok sembol kullanır ve tümü siyahilerin yaşadığı bir topluluk olan Eatonville’in ve Everglades'in yemyeşil manzaraları, toplumsal normların sınırlamaları ile doğanın sınırsız özgürlüğünü temsil eden zıt arka planlar olarak hizmet eder. Bu bağlamda, roman boyunca yinelenen bir motif olan kültür/doğa karşıtlığının romanda Joe ve Janie tarafından temsil edilmesi, geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri ile kültür/doğa karşıtlığı arasında yakın bir bağ olduğu gerçeğini doğrulamaktadır.
Keywords: Ortaçağ ve Rönesans Çalışmaları; Antropoloji; Edebiyat; Dil ve Dil Bilim